عمارت ارباب هرمز تهرانپارس

باغ اناری که در گذشته ۳۲ هکتار مساحت داشته میراث ارباب جمشید پدر، برای ارباب هرمز پسر است. ارباب هرمز که در گذشته مالک اصلی زمین‌های تهرانپارس و از متولیان زرتشتی شکل‌دهنده این منطقه بوده در اواخر دوران قاجار و اوایل پهلوی، منطقه تهرانپارس را تأسیس می‌کند. در قسمت شمالی و انتهایی باغ، در میان درختان نمای آجری خانه‌ای قدیمی که خانه باغ بزرگ ارباب است به چشم می‌خورد. خانه‌ای که رو به سوی دشت تهران و پشت به کوهستان البرز دارد. نزدیک‌تر که می‌شوم در اولین نگاه، سقف فلزی و قدیمی خانه را می‌بینم که پر از دودکش است و از رونق مطبخ‌خانه در سال‌های دور خبر می‌دهد.

این عمارت که از کم نظیرترین آثار بجا مانده از دوران قاجار در شرق تهران به حساب می‌آید خانه‌ای با تزیینات اعیانی و منحصر به فرد است که با وجود همه بی‌توجهی‌ها هنوز رنگ و لعابی از معماری قدیم ایران را در خود حفظ کرده است. این شناسنامه را از روی تابلو فلزی کاشته در حیاط خانه می‌خوانم. عابرانی که بی‌توجه از کنار آن می‌گذرند کنجکاو می‌شوند. می‌ایستند و با من می‌‌خوانند. انگار قبل از آن هرگز این تابلو و این بنا را ندیده‌اند. ۲ مرد میانسال روبروی خانه ایستاده‌اند، به ستون‌های خانه اشاره می‌کنند و سر تکان می‌دهند. از آنها در مورد خانه باغ می‌پرسم. ابراهیم حسینی، ساکن شهرک فرهنگیان، که جوان‌تر است می‌گوید: «زرتشتیان در آبادسازی زمین‌ها بسیار فعال هستند. این خانه قدیمی که من همیشه از دیدن آن لذت می‌برم نمونه‌ای از تلاش آنان است.

در بسیاری از مناطق ایران مانند کیان‌آباد اهواز به تقلید از خانه ارباب هرمز بناهایی ساخته شده است. قرار داشتن چنین خانه‌هایی در میان شلوغی شهر و انبوه آپارتمان‌ها مجالی برای یادآوری خاطرات گذشته به ما می‌دهد.» جالب است بدانید در سال‌های ابتدایی ۱۳۰۰ هجری شمسی ارباب هرمز، استخر عمارت خود را بجای مالیات به وزارت دارایی آن دوران بخشید و بر همین اساس خیابان منتهی به باغ اناری به نام استخر معروف شد. اما ویژگی‌های خاص معماری این عمارت ۲ طبقه جلوه ویژه‌ای به این بنای تاریخی زرتشتی داده است. جلوه‌ای که رفته رفته در حال نابودی است. چرا که گذر زمان، آسیب‌های محیطی و بی‌توجهی به نگهداری بنا، آن همه زیبایی و اصالت را در خاکروبه‌های ساختمانی مخروبه مدفون خواهد کرد. البته در اطراف ساختمان آجرهای سرخ رنگی چیده شده که نوید بازسازی بنا را می‌دهد و این همت شهرداری منطقه و سازمان زیباسازی را می‌طلبد تا با همکاری یکدیگر مانع از ویرانی این عمارت تاریخی زیبا شوند. فریبا قنبری ساکن تهرانپارس می‌گوید: «هر بار که از کنار این ساختمان می‌‌گذرم با دیدن شکل قدیمی بنا که ویژگی‌های معماری قدیمی را در خود دارد لذت می‌برم. اما از اینکه می‌بینم در حال تخریب و نابودی است افسوس می‌خورم.» ارباب هرمز که یکی از منصف‌ترین و بخشنده‌ترین مالکان تهرانپارس بوده، در زمان شهرداری مهام به کمک گروه مهندسانی که طراحی بهشت‌زهرا را انجام داده بودند، اقدام به خیابان‌بندی و جدول‌کشی در تهرانپارس می‌کند.

1 thought on “عمارت ارباب هرمز تهرانپارس

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *