رستم باغ تهرانپارس

رستم باغ، یادگار مذهبی و سنتی بی‌تردید هر بار که از چهارراه اشراق عبور کرده باشید در گوشه سمت چپ چهارراه در آهنینی که بر بالای آن کاشی‌های آبی رنگ نام رستم باغ را نقش کرده‌اند دیده‌اند. این باغ از رستم گیو به یادگار مانده است که شخصی متمول، تحصیلکرده، نماینده زرتشتیان در مجلس و از اعضای انجمن زرتشتیان در دوران گذشته بوده است. هدف ارباب رستم از بنای ساختمان و باغ، اسکان تعدادی از زرتشتیان نیازمند بوده تا بتوانند آداب و رسوم خود را بجا بیاورند. رستم باغ نمونه‌ای از مجموعه‌هایی است که زرتشتیان در کشورهای هند و چین ساخته‌اند.
a677f18aff53599ce20ffed84a90fc14
ارباب رستم در سفرهای خود به این کشورها با چنین باغ‌ها و بناهایی آشنا می‌شود و پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۳۶شمسی رستم باغ را با مساحت ۲۵ هزار مترمربع تأسیس می‌کند و از آنجا که وارث و فرزندی هم نداشت آن را در اختیار زرتشتیان قرار می‌دهد. رستم گیو به همراه همسرش مدتی را در یکی از ساختمان‌های دوطبقه ابتدای باغ که متعلق به خود او بود زندگی می‌کند که در حال حاضر از آن به عنوان ساختمان مدیریت باغ استفاده می‌شود. در اصلی این باغ بزرگ و آهنی است و رو به فلکه باز می‌شود و بالای آن با کاشیکاری زیبایی تزیین شده است. نمای این باغ از شمال رو به خیابان جشنواره دارد و حتی در شمالی معبد هم که در حال حاضر بسته است و از آن استفاده نمی‌شود به این خیابان باز می‌شود.
نادر عزیزی ساکن فلکه چهارم تهرانپارس می‌گوید: «رستم باغ از آن بناهایی است که بیشتر رهگذران به دیدن محیط داخلی آن بسیار علاقه‌مند هستند. آن قسمت‌های زیبایی که از بالای دیوارها پیداست نشانگر اصالت و زیبایی این مجموعه است. بی‌شک داخل بنا نیز زیباست.» درون باغ سالن‌های پذیرایی و اجرای مراسم دینی، معبد و بیش از ۸۰ ساختمان مسکونی قرار دارد. خانه‌های مجتمع همگی ۲ طبقه هستند و در هر بنا ۲ خانواده زندگی می‌کند.
در میان ساختمان‌های شمالی، جنوبی و شرقی ۲ حوض بزرگ و گرد به فاصله ۱۰۰ قدم و به موازات هم ساخته شده‌اند که اطراف آن را درختچه‌ها و گل‌های تزیینی فرا گرفته است. در انتهای باغ بنا و ساختمان معبد و سالن‌های مراسم مختلف با نمایی که متفاوت از منازل موجود در مجتمع است به چشم می‌خورد. در سال‌های ۳۶ و ۳۷ که این بنا توسط ارباب رستم ساخته شد، در تهرانپارس فقط زمین‌های کشاورزی قرار داشت و از شهر دور بود و ساکنان این مکان برای عبادت ناگزیر بودند به معبدهای درون شهر رفت‌وآمد کنند. ارباب رستم تصمیم می‌گیرد که معبدی در داخل باغ بسازد.
images
ساختمان معبد نمای سنگی سفید و دیوار کنگره‌ای دارد. به علاوه ۴ ستون که در جلو در ورودی آن زیر طاقی قرار گرفته‌اند و سر ستون‌هایی سنگی که هر کدام ۴ سر گاو دارند. هر چه سبک معماری معبد از طرف خیابان قدیمی‌تر و تاریخی‌تر است از درون ساده و امروزی به نظر می‌رسد. نرده‌های طوسی‌رنگ و کف حیاط معبد که با موزاییک پوشانده شده خیلی کهنه به نظر نمی‌رسند. خود معبد از سطح زمین با چند پله جدا می‌شود. درون معبد با فرش، قالی، پرده‌ها و تابلوهای گرانقیمت تزیین شده و اتاقی در این معبد وجود دارد که آتشکده آن محسوب می‌شود و موبدی که در آنجا اوستا می‌خواند و از آتش مراقبت می‌کند تا خاموش نشود.
در نمای بیرونی معبد فرشته آسمانی با رنگ زرد و بال‌های بزرگ و کلمه اوستایی قدیم «خشنوتره اهور هه مزدا» تصویر شده است. علاوه بر آن کلمات پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک نیز بر روی کاشی‌هایی نقش زده شده‌‌اند. سر ستون‌هایی که معبد را در بر گرفته و به حیوانات شاخ‌دار مزین شده‌اند از دیگر زیبایی‌های این بنا هستند.
هرچند در زمان احداث این باغ نه فلکه‌ای بود و نه چهارراهی، نه همسایه‌ای داشت و نه رهگذری که از آنجا عبور کند. رستم‌باغ تاریخچه‌ای چندان قدیمی بر سینه خود ندارد و هیچ مقام مسوولی برای افتتاح آن از مرکز شهر عزم سفر به منطقه تهرانپارس را نکرده است. در آن زمان تهرانپارس یک خیابان داشت و آن هم خیابان اصلی این محله بود که بارها تغییر نام داده است، «حجر بن عدی» آخرین نامی است که بر تابلوی این خیابان حک شده است. اما اکنون این محله تازه‌ساز همچون محلات دیگر حواشی تهران بزرگ پر است از خیابان‌های فرعی و اصلی و آپارتمان‌ها و خانه‌های کوچکی که جای باغ‌ها و زمین‌های زراعی قدیمی را گرفته‌اند. «رستم باغ» و «باغ اناری» تنها باغ‌های باقی‌مانده از آن زمان بودند که به همت شهرداری منطقه ۴، «باغ اناری» به پارکی بزرگ تبدیل شد و «ماه رستم باغ» همچون خود رستم برای زرتشتیان پابرجاست. زرتشتیان می‌گویند: «رستم باغ»، باغی است موقوفه که در سال ۱۳۳۶ خورشیدی با همت بزرگ مردی (نزد زرتشتیان) به نام ارباب رستم ساخته شده است. وی زرتشتی مومنی بوده است که این باغ را با هدف کمک به زرتشتیان نیازمند در کنار دو دبستان دخترانه و پسرانه بنا کرده است. هرچند که یاد و خاطره تغییر نام موقوفات در باغ رستم از یاد و خاطره زرتشتیان قدیمی نمی‌رود، اما به هر حال این مدارس با نام‌های قدیمی خود پابرجا هستند. دبستان دخترانه «استاد خدابخش» و دبستان پسرانه «آرش»، مدتی پس از احداث این باغ ساخته شدند و پس از مدتی از شروع کار این مدارس تابلوی آنها عوض شد. «سلمان فارسی» و «عدل» نام‌های جدید این مدارس بودند که با تلاش هیات‌مدیره موقوفات «رستم باغ» نام‌های «استاد خدابخش و آرش» مجددا بر سر در این موقوفات حک شده است. جهانگیر غیبی، مدیرعامل رستم‌باغ می‌گوید: رستم‌باغ نمونه‌ای از مجموعه‌هایی است که زرتشتیان در کشورهای هند و چین ساخته‌اند و ارباب رستم در سفرهای خود به این کشورها با چنین باغ‌ها و بناهایی آشنا شد و پس از بازگشت به ایران تصمیم گرفت چنین باغی را بنا نهد. وی می‌افزاید: این باغ اکنون ۲۵هزار مترمربع مساحت دارد و ۹۳ خانوار با جمعیتی حدود ۴۰۰ نفر در آن زندگی می‌کنند.
s
غیبی با اشاره به زندگی در این باغ می‌گوید: درختان همیشه سبز این باغ نیاز به رسیدگی و آبیاری دارد، از این‌رو ساکنین با پرداخت ماهانه مبلغی اندک در تامین هزینه‌های رستم باغ کمک می‌کنند. رستم‌باغ، باغبانی دارد و نظافت آن نیز توسط ماموران شهرداری انجام می‌شود. آبیاری این درختان از ابتدا توسط آب قنات تامین می‌شد که متاسفانه با ساخت‌وساز مناطق اطراف، این قنات کم آب و در نهایت خشک شد، پس از آن چاهی توسط زرتشت خیری به‌نام «دکار یگانگی»، حفر شد که تاکنون آب مورد نیاز برای آبیاری درختان را تامین کرده است. ساختمانی با نمای سنگ سفید و کنگره‌هایی در بالای دیوار و چهار ستون، با سر ستون‌هایی سنگی که هر کدام چهار سر گاو دارند و گویی تمام وزن این ساختمان را به دوش می‌کشند در بدو ورود نظر هر تازه واردی را به خود جلب می‌کند. با آنکه ساختمانی‌های این باغ، قدیمی و آجری هستند اما این بنای سفید متمایز از دیگر بناها است

2 thoughts on “رستم باغ تهرانپارس

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *